Хиймэл оюун ухаан хурдан нэвтэрсэн ч бодит үзүүлэлтүүд өөр зураг харуулж байна
Хиймэл оюун ухаан олон хүний төсөөлснөөс хурдан амьдралд шингэж, ChatGPT зэрэг хэрэгслүүд мэдээлэл хайх, харилцах, их өгөгдөлтэй ажиллах хэв маягийг хэдийн өөрчиллөө. Үүнтэй зэрэгцэн “алгоритм компаниудын хүмүүсийг олноор нь ажлаас хална” гэсэн айдас хүчтэй тархсан. Хууль эрх зүйн текст шинжлэх, орчуулга хийх, маргаан үүсгэх зэрэгт алгоритм хүнээс илүү ажиллавал байгууллагууд яагаад ажилчдаа үлдээх ёстой вэ гэсэн асуулт логик мэт сонсогдоно. Гэвч бодит эдийн засгийн тоонууд энэ айдастай яг адилхан нийцэхгүй байгааг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Ажилгүйдэл түүхэн доод түвшинд ойр, технологи нэгийг устгаад нөгөөг бий болгодог
Хиймэл оюун ухааны хэрэглээ нэмэгдэж байгаа ч олон хөгжингүй оронд ажилгүйдлийн түвшин өндөрсөхийн оронд түүхэн хэмжээнд бага хэвээр байгаа дүр зураг ажиглагдаж байна. Европын холбоонд ажилгүйдэл 6 орчим хувьд хэлбэлздэг нь арван жилийн өмнөхөөс хоёр дахин бага гэж тайлбарлажээ. Их Британид үүнээс ч доогуур, АНУ-д ч сүүлийн хэдэн арван жилийн хамгийн доод түвшинд ойртсон гэж дурдсан байна.
Үүний учир нь технологи зарим мэргэжлийг шахаж гаргавч нөгөө талдаа шинэ ажлын байр, шинэ чиг үүрэг бий болгодогт оршино гэж үздэг. Энэ логик түүхэнд олон давтагдсан. 19-р зууны эхээр Британийн хүн амын гуравны нэг нь хөдөө аж ахуйд ажиллаж байсан бол өнөөдөр 1 орчим хувь болсон жишээг татаж, автоматжуулалт нь аж үйлдвэрийн хувьсгалын эхлэл болох нөхцөл бүрдүүлснийг сануулжээ.
Түүнтэй төстэй айдас 20-р зуунд ч байсан. 1960-аад онд АТМ гарч ирэхэд банкны кассчид “алга болно” гэж олон хүн бодсон ч АНУ-д банкны ажилчдын тоо тодорхой хугацаанд өссөн жишээг мэргэжилтнүүд дурддаг. Учир нь АТМ салбар нээх зардлыг бууруулж, санхүүгийн үйлчилгээ илүү олон хүнд хүрэх боломж бүрдүүлсэн. Харин физик салбарын ажилчид үнэхээр буурч эхэлсэн нь бүрэн хэмжээний онлайн банкжилт дэлгэрсний дараа бөгөөд энэ шилжилт олон арван жил үргэлжилсэн гэж үзжээ.
Гол эрсдэл нь орлого, үнэ цэнэ, тэгш бус байдлын “зөрүү” гүнзгийрэхэд байна
Мэдээж хиймэл оюун ухаанаас болж ажлаа алдах хүмүүс гарна. Гэхдээ энэ нь компьютер, интернеттэй адил “агшин зуурын хувьсгал” биш, харин бизнесийн загвар, ажиллах арга барил, дадлыг аажмаар өөрчилдөг процесс гэж тайлбарлаж байна. Зарим компани хиймэл оюун ухааныг уг нь өөр шалтгаанаар хийх байсан цомхотголын “зөөлөн тайлбар” болгон ашиглах нь нэмэгдсэн гэх байр суурь ч гарчээ. Тиймээс анхаарах гол асуулт нь хүмүүсийг олноор нь ажилгүй болгох эсэхээс илүү, хүний хөдөлмөрийн үнэ цэнэ ба орлогын түвшин хэрхэн өөрчлөгдөх вэ гэдэгт шилжиж байна.
Технологи мэргэжлийн үнэ цэнийг заавал бууруулдаггүй гэдгийг АТМ-ын жишээгээр тайлбарлаж, кассчид “мөнгө тоологч” биш харин санхүүгийн зөвлөхийн чиг үүрэг рүү шилжсэн гэж дурдав. Мөн 2016 онд хиймэл оюун ухааны нэртэй судлаач Жефф Хинтон радиологич бэлтгэхийг зогсоох хэрэгтэй гэж хэлж байсан ч хэдэн жилийн дараа АНУ-д радиологичдын эрэлт дээд түвшинд хүрсэн гэж өгүүлжээ. Алгоритм дүрсийг хурдан шинжилж өгсөнөөр эмч илүү олон өвчтөн үзэх боломжтой болсон ч хүний оролцоог бүрэн орлож чадаагүй гэсэн санаа энд голлож байна.
Ингээд мэргэжилтнүүдийн дүгнэлтээр хамгийн том эрсдэл нь ажилгүйдэл биш, харин тэгш бус байдал гүнзгийрэх явдал юм. Эхэндээ хиймэл оюун ухаан хүн бүрт зөвлөгөө, дүн шинжилгээ өгч “талбайг тэгшилнэ” гэж найдаж байсан ч бодит байдал дээр аль хэдийн өндөр ур чадвартай, амжилттай хүмүүс хамгийн их ашиг хүртэх хандлагатай гэж үзэж байна. Зөвлөгөөг зөв ашиглах өөрөө ур чадвар тул сургалт, бэлтгэл багатай хүн хамгийн сайн зөвлөмжийг ч үр дүнтэй хэрэгжүүлж чаддаггүй тохиолдол олон гэсэн тайлбар дагалдав.
Эцэст нь дэлхий хоёр бүлэгт хуваагдах эрсдэл гарч ирж байна гэж тэмдэглэжээ. Нэг хэсэг нь хиймэл оюун ухааныг өдөр тутмын жижиг ажилд хэрэглэж байгаа ч бага цалинтай, бага бүтээмжтэй ажлаасаа хэтрэхгүй үлдэнэ. Нөгөө хэсэг нь цөөн боловч сайн боловсролтой, технологи, бизнес, тэдгээрийн бүтээсэн хөрөнгийг хянах чадвартай хүмүүс болно. Түүхийн технологийн том хувьсгал бүр нийтэд баялаг, тав тух нэмсэн ч шилжилтийн үе үргэлж өвдөлттэй байдаг. Тиймээс хиймэл оюун ухааны эринд нийгмийн гол сорилт нь хүмүүсийг “машины зарц” биш, харин “машины эзэн” болгох боломжийг өргөжүүлэх явдал гэж дүгнэжээ.
