Хүчтэй геомагнит шуурга Дэлхийг тойрсон дөрвөн цацрагийн бүс үүсгэсэн

2 views
Дэлхийг тойрсон Ван Аллены цацрагийн бүсүүдийн дүрслэл

Дэлхийг тойрсон дөрвөн цацрагийн бүс анх бүртгэгдсэн. 2024 оны 5-р сард болсон маш хүчтэй геомагнит шуургын дараа судлаачид дөрвөн тусдаа электрон бүсээс бүрдсэн ер бусын бүтцийг анх удаа ажигласан. Энэ бүтэц хэдэн сар үргэлжилсний дараа Дэлхийн соронзон орчин урьдын хоёр бүсний төлөвтөө буцаж эргэсэн.

Судалгаа npj Space Exploration сэтгүүлд нийтлэгдсэн. Судлаачид Европын сансрын агентлагийн PROBA-V хиймэл дагуулд суурилуулсан энергийн бөөмсийн EPT телескопын өгөгдлийг шинжилсэн. Аппарат Дэлхийгээс ойролцоогоор 820 км өндөрт туйлын тойрог замд байдаг.

Ван Аллены бүс гэдэг нь Дэлхийг тойрсон, гаригийн соронзон орон өндөр энергитэй цэнэгт бөөмсийг барьж байдаг хоёр том цагираг хэлбэрийн бүс юм. Тэдгээрийг 1958 онд АНУ-ын анхны Explorer 1 хиймэл дагуулыг ашиглан нээсэн бөгөөд физикч Жеймс Ван Аллены нэрээр нэрлэжээ. Дотоод бүс нь голчлон өндөр энергитэй протон, гадаад бүс нь электронуудаас бүрддэг. Бөөмс нарны идэвхжил, сансрын цацрагийн нөлөөгөөр Дэлхийн ойр орчинд орж, дараа нь Дэлхийн соронзон орондоо баригддаг.

Ихэвчлэн дотоод болон гадаад бүсний хооронд электроны агууламж харьцангуй бага бүс байдаг. Иймд дөрвөн тусдаа электрон бүс ажигласан нь судлаачдад гэнэтийн зүйл болсон.

2024 оны 5-р сарын 11-нд болсон геомагнит шуурга энэ үзэгдлийн шалтгаан болсон. Түүнийг Mother’s Day event гэж нэрлэсэн бөгөөд сүүлийн 20 жилийн хамгийн хүчтэй геомагнит шуурга болжээ.

Дөрвөн бүс үүсэхэд электроны тоо энгийнээр нэмэгдсэн нь шалтгаан болоогүй. Шуургын дараа цахилгаан соронзон харилцан үйлчлэл цацрагийн бүсний зарим хэсэгт бөөмсийн алдагдлыг үүсгэсэн. Үүний улмаас электроны агууламж багатай шинэ бүсүүд бий болж, анхны бүтэц хэд хэдэн тусдаа хэсэгт хуваагдсан.

Үйл явц аажмаар өрнөсөн. Эхлээд гурван бүсний бүтэц үүссэн бол 2024 оны 6-р сар гэхэд судлаачид дөрвөн тусдаа электрон бүсийг бүртгэсэн. 8-р сар гэхэд систем ердийн хоёр бүс рүүгээ буцсан.

Гурван бүсний ийм бүтэц өмнө нь ч ажиглагдсан, тухайлбал 2012 онд. 2024 оноос хойш ийм тохиолдол илүү олон удаа гарч, хэд хэдэн хүчтэй геомагнит шуургын дараа нэмэлт бүсүүд бүртгэгджээ. Судалгааны нэгдүгээр зохиолч Вивиан Пьеррарын хэлснээр, энэ нь өмнө нь хангалттай судлагдаагүй бөөмсийг алдах эсвэл барих механизмын үйлчлэлийг илтгэж болзошгүй.

Ван Аллены бүсний цэнэгт бөөмс нь хиймэл дагуул, электрон систем, нарны зайн хавтангуудад аюул учруулдаг. Мөн тэд астронавтуудын эрүүл мэндэд эрсдэл нэмэгдүүлж, ялангуяа катаракт, хавдрын өвчний хөгжих магадлалтай холбоотой цацрагт өртөх эрсдэл үүсгэдэг. Өндөр энергитэй нэг бөөм мэдрэмтгий электрон эд ангитай мөргөлдсөн ч түүний ажиллагааг алдагдуулж болно. Тиймээс нэмэлт цацрагийн бүс хэрхэн үүсдэгийг ойлгох нь сансрын эрсдэлийг илүү сайн үнэлэх, аппаратын хамгаалалтыг төлөвлөхөд тустай.

Судлаачид энэ үйл явц олон хүчин зүйлээс хамаардаг гэдгийг онцолж байна: нарны ялгарал, Дэлхийн соронзон орон, плазм, агаар мандлын хий, тэр байтугай хүмүүсийн үйл ажиллагаа, тухайлбал хүчирхэг радио дамжуулагчдын ажил. Цаашид ажиглалт хийснээр зарим шуургын дараа нэмэлт бүс яагаад үүсдэг, тэд хэр удаан оршин тогтнож болохыг тодруулахад тус болно.

Холбоотой нийтлэлүүд

Сэтгэгдэл үлдээх

MongolTechNews — Монгол болон дэлхийн технологийн хамгийн сүүлийн үеийн мэдээ
MongolTechNews нь ухаалаг гар утас, хиймэл оюун ухаан, блокчэйн, финтек, стартап, программ хангамж, ирээдүйн технологи зэрэг Монгол болон дэлхийн технологийн салбарын хамгийн сүүлийн үеийн мэдээг танд хүргэнэ.