Сансраас дэлхий рүү буцаж ирэх нь гаднаас нь харахад ердөө нэг орчноос нөгөөд шилжиж буй мэт санагдаж болох ч хүний тархины хувьд энэ нь хавьгүй төвөгтэй үйл явц байдаг байна. Удаан хугацаанд бичил таталцлын орчинд байсан хүний бие дэлхийн таталцалтай дахин “харилцаж сурах” шаардлагатай болдог бөгөөд ийм дасан зохицол шууд явагддаггүй. Жингүйдлийн дараа сансрын нисэгчид хөдөлгөөндөө эвгүй, болгоомжтой хандаж буй бичлэгүүд зүгээр нэг хөгжилтэй үзэгдэл биш аж. Бараг хорин жилийн турш үргэлжилсэн шинэ судалгаагаар хүний тархи хэдэн сарын турш сансарт байсан ч гравитацийн “мөр”-ийг дотроо хадгалсаар байдаг нь тогтоогджээ.
Бельгийн Левений Католик их сургууль болон Испанийн Баскийн шинжлэх ухааны сангийн судлаачид сансрын нисэгчид эд зүйлтэй хэрхэн харьцаж байгааг Дэлхий дээр болон Олон улсын сансрын станцад харьцуулан судалсан байна. Судалгаанд дор хаяж таван сар сансарт байсан 11 нисэгч хамрагджээ. Эрдэмтэд тэдний аливаа зүйлийг барих арга, хөдөлгөөний хэв маяг, мөн тухайн объектыг тогтоон барихад хэр хэмжээний хүч хэрэгтэй гэж мэдэрч байгааг нислэгийн өмнө, үеэр болон дараа нь ажигласан байна.
Дэлхий дээрх атгалт ба сансрын атгалт хоёр огт өөр
Дэлхий дээр хүмүүс аливаа зүйлийг гол төлөв унагахгүйн тулд барьдаг. Харин сансарт нөхцөл байдал үндсээрээ өөр болдог. Тэнд юмс доош унахгүй учраас атгалтын үндсэн зорилго өөрчлөгдөж, объектыг зүгээр л шилжүүлэхэд чиглэдэг байна. Энэ нь тархи огт өөр нөхцөлд ажиллаж эхэлж буй хэрэг бөгөөд түүнд шинэ орчинд зохицох шаардлага гардаг.
Судалгаанд оролцсон нисэгчид тусгайлан бүтээсэн нэгэн төхөөрөмжтэй хэд хэдэн сорил гүйцэтгэсэн байна. Уг төхөөрөмж нь атгах хүчийг маш нарийн хэмжих боломжтой байжээ. Нэг туршилтын үеэр тэд эрхий болон долоовор хурууныхаа хооронд объектыг барьж, метрономын хэмнэлээр гараа дээш, доош хөдөлгөсөн байна. Нөгөө даалгаварт объект хөдөлгөөнгүй бэхлэгдсэн байсан бөгөөд оролцогчид түүн дээр хуруугаа гулсуулан, объектыг тогтоон барихад шаардлагатай хамгийн бага үрэлтийн хүчийг мэдрэхийг оролджээ.
Жингүйдэлд ч тархи гравитацийг бүрэн орхидоггүй
Үр дүнгээс харахад жингүй орчинд хөдөлгөөн удааширч, илүү тэгш хэмтэй болсон байна. Учир нь “дээш” болон “доош” гэсэн ялгаа бараг арилдаг. Гэсэн ч хэдэн сарын турш сансарт байсан ч нисэгчид шинэ нөхцөлд бүрэн дасан зохицоогүй байжээ. Тэд жингүйдлийн үед шаардлагатайгаас илүү хүчтэйгээр объектыг атгасаар байсан нь тархи дотроо таталцлын нөлөөг далд байдлаар үргэлж тооцоолж байсныг харуулсан байна.
Дэлхийд буцаж ирсний дараа байдал бүр сонирхолтой болжээ. Бие махбодь ердийн хөдөлгөөний хэв маягаа харьцангуй хурдан сэргээж байсан ч тархи хэсэг хугацаанд объектын жинг буруу үнэлсээр байв. Зарим нисэгчид бүр эд зүйлсийг бодитоосоо илүү хүнд мэт мэдэрч байсан байна.
Судлаачдын тайлбарласнаар, дэлхийн таталцлын орчинд олон жилийн турш амьдарсан хүний мэдрэлийн тогтолцоо атгах хүч болон тухайн зүйлийн хүлээгдэж буй жингийн хооронд бат бөх холбоо үүсгэдэг аж. Харин жингүйдэл энэ холбоог доголдуулдаг ч бүрмөсөн арилгадаггүй. Тиймээс дэлхийд эргэн ирсний дараах дасан зохицол аажмаар явагддаг байна.
Тархи зөвхөн хариу үзүүлдэггүй, бас урьдчилан “тооцоолдог”
Судалгаанаас үзэхэд газар дээр бууснаас ердөө нэг хоногийн дараа хөдөлгөөний зарим урвалууд хэвийн байдалдаа орж эхэлсэн ч тархи хэсэг хугацаанд объектын жинг буруу таамагласан хэвээр байжээ. Энэ нь мэдрэлийн систем зөвхөн гаднын өдөөлтөнд хариу үзүүлдэг механизм биш, харин байнга тодорхой физикийн нөхцөлийг урьдчилан таамаглаж ажилладаг тогтолцоо болохыг харуулж байна.
Эрдэмтэд эдгээр үр дүн нь хүний тархи туйлын өөр орчинд хэрхэн дасан зохицдгийг илүү сайн ойлгоход чухал ач холбогдолтой гэж онцолжээ. Судалгаа The Journal of Neuroscience сэтгүүлд нийтлэгдсэн бөгөөд ирээдүйн сансрын нислэгүүдэд бэлтгэх шинэ аргачлал боловсруулахад чухал мэдээлэл өгөх боломжтой гэж үзэж байна.
