Android ухаалаг гар утсанд апп суулгах бүрд камер, микрофон, байршил, контакт, SMS болон тусгай боломжууд руу нэвтрэх зөвшөөрөл асуудаг. Гэвч эдгээрийн зарим нь хэрэгцээгүйгээс гадна хувийн мэдээлэл, төхөөрөмжийн аюулгүй байдалд ноцтой эрсдэл үүсгэж болзошгүй юм.
Апп бүрийн зөвшөөрлийг автоматаар зөвшөөрөх нь эрсдэлтэй
Шинэ аппликейшн суулгах үед тухайн программ янз бүрийн зөвшөөрөл хүсдэг. Жишээлбэл, камер, микрофон, контакт, мессеж, сүлжээ, байршил эсвэл тусгай боломжийн функцэд хандах эрх шаардаж болно.
Зарим зөвшөөрөл тухайн апп хэвийн ажиллахад үнэхээр шаардлагатай байдаг. Камер сканнерын апп камер ашиглах нь хэвийн. Харин тооны машин камер, контакт эсвэл SMS унших эрх шаардаж байвал энэ нь анхаарах дохио юм.
Тиймээс бүх зөвшөөрлийг шууд зөвшөөрөх бус, тухайн апп-д үнэхээр хэрэгтэй эсэхийг шалгах нь чухал.
Зарим зөвшөөрөл хортой программд хүчтэй эрх өгдөг
Android дээрх зарим зөвшөөрөл нь хортой программд хэрэглэгчийн үйлдлийг хянах, дуу бичих, зураг авах, байршил тогтоох, хуурамч нэвтрэх дэлгэц харуулах, файл унших, устгах, бүр өөр апп суулгах боломж олгож болзошгүй.
Олон хэрэглэгч систем өөрөө бүх эрсдэлийг хянадаг гэж боддог. Гэвч зөвшөөрлийг хэрэглэгч өөрөө баталгаажуулсан тохиолдолд зарим апп төхөөрөмж дээр хэт өргөн эрхтэй ажиллаж чадна.
Доорх таван зөвшөөрөлд хамгийн болгоомжтой хандах шаардлагатай.
1. Accessibility буюу тусгай боломжийн эрх
Android-ийн Accessibility буюу тусгай боломжийн функцууд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хэрэглэгчдэд зориулж бүтээгдсэн. Жишээлбэл, дэлгэц дээрх текстийг уншиж өгөх, утсыг илүү хялбар удирдах, харилцан үйлдлийг дэмжих зэрэг үүрэгтэй.
Гэвч хортой апп энэ эрхийг авбал хэрэглэгчийн дэлгэц дээрх үйлдлийг хянах, даралт унших, мэдэгдэл харах, бусад апп-тай харилцах боломжтой болж болзошгүй.
Ингэснээр хортой программ:
- нууц үг оруулах үед түүнийг унших;
- хэрэглэгчийн өмнөөс үйлдэл хийх;
- худалдан авалт хийх;
- төхөөрөмжийн тохиргоог өөрчлөх;
- бусад апп-д нэвтрэх эрсдэл үүсгэнэ.
Ийм зөвшөөрлийг зөвхөн үнэхээр шаардлагатай, найдвартай апп-д өгөх хэрэгтэй. Android дээр үүнийг Тохиргоо → Тусгай боломжууд → Суулгасан үйлчилгээ/апп хэсгээс шалгаж болно.
2. Бусад апп дээр давхар харагдах эрх
Overlay буюу бусад апп дээр давхар харагдах зөвшөөрөл нь нэг апп-д идэвхтэй дэлгэцийн дээр өөрийн цонх, товч, мэдээлэл харуулах боломж олгодог.
Энэ эрх зарим тохиолдолд ашигтай. Жишээлбэл, мессенжерийн чат бөмбөлөг, хөгжим удирдах жижиг самбар зэрэгт хэрэглэгддэг.
Гэхдээ хортой апп энэ зөвшөөрлийг ашиглан банк, сошиал сүлжээ эсвэл бусад үйлчилгээний нэвтрэх дэлгэцийг дуурайлгасан хуурамч цонх харуулж чадна. Мөн ил тод давхарга ашиглан хэрэглэгчийн даралтыг буруу чиглүүлэх, хүсээгүй үйлдэл хийлгэх эрсдэлтэй.
Энэ зөвшөөрлийг Тохиргоо → Апп → Тусгай хандалт → Бусад апп дээр харуулах хэсгээс шалгаж, сэжигтэй апп-д унтраах хэрэгтэй.
3. Үл мэдэгдэх эх сурвалжаас апп суулгах эрх
Android дээр үл мэдэгдэх эх сурвалжаас апп суулгах зөвшөөрөл нь Google Play-ээс гадуур APK файл суулгах боломж олгодог. Энэ эрх анхдагчаар унтраалттай байдаг нь аюулгүй байдлын шалтгаантай.
Хэрэв ийм зөвшөөрлийг буруу апп-д өгвөл хортой программ бусад апп-ыг хэрэглэгчийн мэдэлгүй суулгах, системийг ачаалах, төхөөрөмж дээр устгахад хүндрэлтэй үлдэгдэл файл үлдээх эрсдэлтэй.
Энэ эрхийг зөвхөн баталгаатай эх сурвалжид, түр хугацаагаар өгөх нь зөв. Ашиглаж дууссаны дараа заавал унтраах хэрэгтэй.
Шалгах зам: Тохиргоо → Апп → Тусгай хандалт → Үл мэдэгдэх апп суулгах.
4. Ашиглалтын мэдээлэлд хандах эрх
Usage Data Access буюу ашиглалтын мэдээлэлд хандах зөвшөөрөл нь апп-д хэрэглэгч ямар апп ашигладаг, хэр удаан ашигладаг, хэр давтамжтай нээдэг зэрэг мэдээллийг харах боломж олгодог.
Мөн системийн хэл, операторын мэдээлэл болон бусад техникийн үзүүлэлтүүдийг тодорхой хэмжээнд авах боломжтой байж болно.
Анх харахад энэ зөвшөөрөл ноцтой биш мэт санагдаж магадгүй. Гэвч ийм мэдээллээр хэрэглэгчийн зан төлөвийн нарийн профайл үүсгэж, зар сурталчилгаа, аналитик эсвэл илүү ноцтой зорилгоор ашиглах боломжтой.
Энэ эрхийг Тохиргоо → Апп → Тусгай хандалт → Ашиглалтын мэдээлэлд хандах хэсгээс шалгаж, хэрэгцээгүй апп-д унтраах хэрэгтэй.
5. Контакт болон SMS-д хандах эрх
Контакт нь зөвхөн утасны дугаар биш. Тэнд нэр, имэйл, ажлын мэдээлэл болон бусад хувийн өгөгдөл хадгалагдаж байдаг. Хэрэв сэжигтэй апп контакт руу нэвтрэх эрх авбал энэ мэдээллийг цуглуулж, гуравдагч этгээдэд дамжуулах эрсдэлтэй.
SMS зөвшөөрөл бүр илүү эмзэг. Учир нь мессеж дотор банк, үйлчилгээ, нэвтрэх баталгаажуулалтын нэг удаагийн код, хувийн мэдээлэл ирдэг.
Хортой программ SMS унших эрх авбал:
- баталгаажуулах код барих;
- банкны мессеж унших;
- хувийн зурвас хуулбарлах;
- зарим тохиолдолд мессеж устгах боломжтой.
Эдгээр зөвшөөрлийг Тохиргоо → Апп → Зөвшөөрлийн менежер хэсгээс шалгаж, Контакт болон SMS ангиллаар тусад нь хянах боломжтой.
Бүх зөвшөөрөл аюултай гэсэн үг биш
Android дээрх бүх зөвшөөрөл өөрөө аюултай биш. Эрсдэл нь тухайн апп ямар зориулалттай, ямар эх сурвалжаас суусан, хүсэж буй эрх нь үйл ажиллагаатайгаа нийцэж байгаа эсэхээс хамаарна.
Жишээлбэл, камерын апп камер ашиглах нь хэвийн. Харин гар чийдэнгийн апп SMS унших зөвшөөрөл шаардаж байвал энэ нь сэжигтэй.
Хамгийн зөв арга бол зөвхөн тухайн апп-ын үндсэн ажиллагаанд шууд шаардлагатай зөвшөөрлийг өгөх, харин ашигладаггүй болон хэт өргөн эрхийг тогтмол шалгаж унтраах явдал юм.
Android хэрэглэгчид зөвшөөрлөө тогтмол шалгах хэрэгтэй
Ухаалаг утсанд хадгалагдаж буй хувийн мэдээлэл, банкны апп, зурвас, зураг, байршил зэрэг нь хэрэглэгчийн хамгийн эмзэг өгөгдөлд тооцогддог. Тиймээс апп суулгахдаа “Зөвшөөрөх” товчийг автоматаар дарахаас илүү тухайн зөвшөөрөл үнэхээр шаардлагатай эсэхийг бодож үзэх нь аюулгүй байдлын үндсэн дадал юм.
Ялангуяа Accessibility, overlay, үл мэдэгдэх апп суулгах, ашиглалтын мэдээлэл, контакт болон SMS-д хандах эрхийг болгоомжтой удирдах нь Android төхөөрөмжөө хамгаалах хамгийн энгийн боловч үр дүнтэй арга болно.
