Хүн төрөлхтөн Сарыг хэдэн арван жилийн турш зураг авч, хэмжилт хийж, гадаргууг нь нарийвчлан судалсаар ирсэн. Энэ хугацаанд NASA асар их хэмжээний мэдээлэл цуглуулсан бөгөөд өнөөдөр гол асуудал нь шинэ өгөгдөл олж авах бус, аль хэдийн хуримтлагдсан тэр их мэдээллийг бүрэн шинжлэхэд оршиж байна.
Иймээс NASA IBM-тэй хамтран Сар судлалд зориулсан тусгай хиймэл оюуны загвар бүтээжээ. NASA-IBM Lunar Foundation Model нэртэй энэхүү систем нь судлаачдад асар их хэмжээний зураг, хэмжилтийн дундаас давтагдсан бүтэц, онцгой шинж тэмдгийг хурдан илрүүлэхэд туслах зорилготой.
Загварыг нээлттэй эхийн төслөөр үнэ төлбөргүй ашиглах боломжтой болгосон бөгөөд өмнө нь хүний нүдэнд өртөөгүй зарим шинжийг илрүүлэхэд ашиглагдаж магадгүй байна.
Сарын мэдээлэл хүний гараар шалгахад хэтэрхий их болжээ
Шинэ загварыг сургах гол эх үүсвэрийн нэг нь NASA-гийн Lunar Reconnaissance Orbiter буюу LRO аппаратын цуглуулсан өгөгдөл юм.
LRO Сарыг 17 гаруй жилийн турш судалж, гадаргуугийн өндөр нягтаршилтай бараг бүрэн зураглалыг бүрдүүлжээ. Энэ хугацаанд цугларсан мэдээллийн хэмжээ нь NASA-гийн бусад гариг судлалын олон даалгаврын нийлбэрээс ч их гэж эх сурвалжид дурдсан байна.
Эрдэмтдийн хувьд энэ бол асар үнэ цэнтэй архив. Гэхдээ мэдээлэл хэдий сайн байлаа ч судлаачид бүгдийг нь гараар шалгаж амжихгүй бол ашиглах боломж нь хязгаарлагдана.
Ийм нөхцөлд хиймэл оюун мэдээллийг шүүж, хамгийн сонирхолтой хэсгүүдийг эрдэмтдэд түрүүлж зааж өгөх үүрэгтэй болж байна.
Хиймэл оюун Саран дээр яг юу хайх вэ?
NASA-гийн шинэ системийн зорилго нь Сарын тухай ерөнхий асуултад хариулах бус, судалгааны бодит ажлыг түргэсгэхэд оршино.
Загварыг Сарын тогоонуудыг зураглах, харьцангуй залуу галт уулын бүтэц илрүүлэх, мөн туйл орчмын усны мөс байж болзошгүй бүсийг загварчлах зэрэг ажилд ашиглах боломжтой гэж үзэж байна.
Ялангуяа усны мөсний судалгаа ирээдүйн Сарны хөтөлбөрүүдэд маш чухал ач холбогдолтой.
Сарын туйлын нарны гэрэл бараг тусдаггүй тогоонууд дахь мөсийг ирээдүйд ус, хүчилтөрөгч болон пуужингийн түлшний зарим бүрэлдэхүүн гарган авахад ашиглах боломжтой гэж судлаачид үздэг.
Тиймээс мөс хаана төвлөрсөн байж болохыг илүү нарийвчлалтай тогтоох нь ирээдүйн буулт, судалгааны станц, урт хугацааны баазын байршлыг сонгоход чухал нөлөө үзүүлнэ.
Хиймэл оюун эрдэмтдийг орлохгүй
NASA энэхүү загварыг Сарын геологийн талаарх дүгнэлтийг хүний оролцоогүйгээр өөрөө гаргах систем болгон бүтээгээгүй.
Үүний хамгийн том давуу тал нь хурд юм.
Эрдэмтэн олон мянга, сая зураг нэг бүрчлэн шалгахын оронд хиймэл оюун эхний шатны шүүлт хийж, сонирхол татахуйц хэсгийг ялган өгч чадна. Дараа нь судлаачид тухайн бүсийг илүү нарийвчлалтай шалгаж, бодит шинжлэх ухааны дүгнэлт гаргана.
Ингэснээр хиймэл оюун NASA-гийн аварга мэдээллийн сан болон эрдэмтдийн хоорондох нэг төрлийн “шүүлтүүр” болж ажиллах юм.
Энэ нь судалгааны хурдыг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлэх боломжтой.
NASA сансар судлалын хиймэл оюуны системүүдээ өргөжүүлж байна
NASA-IBM Lunar Foundation Model нь NASA-гийн анхны ийм төсөл биш.
Тус агентлаг IBM-тэй хамтран өмнө нь Дэлхийн ажиглалтын мэдээлэл шинжлэх, мөн нар болон сансрын орчны физикийн үзэгдлийг судлах зориулалттай тусгай хиймэл оюуны загварууд дээр ажиллаж байсан.
Одоо энэ жагсаалтад Сар нэмэгдэж байна.
Энэ нь сансар судлалын салбарт өргөжиж буй илүү том чиг хандлагын нэг хэсэг юм. Орчин үеийн хиймэл дагуул, судалгааны аппарат, телескопууд урьд өмнөхөөс хэд дахин их мэдээлэл бий болгож байгаа ч хүмүүсийн боловсруулах хүчин чадал тийм хурдтай өсөөгүй.
Хиймэл оюун энэ зөрүүг багасгах гол хэрэгслийн нэг болж байна.
Хамгийн сонирхолтой нь аль хэдийн авсан зургаас шинэ нээлт гарах боломж
Шинэ загварын хамгийн сонирхол татах хэсэг нь NASA-д аль хэдийн хадгалагдаж байгаа петабайт хэмжээний мэдээллийг дахин шинжлэх боломж юм.
Сарын гадаргуугийн зургуудад өнөөдрийг хүртэл хэн ч онцгойлон анзаараагүй бүтэц, хэв шинж байхыг үгүйсгэхгүй. Энэ нь эрдэмтэд огт хараагүй гэсэн үг биш, харин мэдээллийн хэмжээ хүний гараар бүрэн шалгахад хэтэрхий их болсонтой холбоотой.
Хиймэл оюун асар олон бүсийг нэгэн зэрэг харьцуулж, хүний нүдэнд шууд мэдэгдэхгүй давтагдсан шинж, жижиг ялгааг илрүүлэх чадвартай.
Гэхдээ энэ нь NASA маргааш Саран дээр амьдрал, нууц хот эсвэл сенсаацтай зүйл илрүүлнэ гэсэн үг биш. Загвар зөвхөн шинжлэх ухааны өгөгдөл дээр ажиллах бөгөөд гаргасан бүх үр дүнг эрдэмтэд дахин шалгаж баталгаажуулах шаардлагатай.
Харин илүү бодит бөгөөд чухал өөрчлөлт нь өөр зүйл байж мэднэ: Сарны шинэ нээлтүүд заавал шинэ аппарат хөөргөсний дараа биш, олон жилийн өмнө цуглуулсан мэдээллийг илүү ухаалаг аргаар дахин уншсанаар гарч ирэх боломжтой болж байна.
