Физиологи, анагаах ухааны салбарын 2026 оны Нобелийн шагналыг Америкийн эрдэмтэн Карл Дейссерот болон Германы эрдэмтэд болох Петер Хегеманн, Георг Нагель нар хүртлээ. Нобелийн хороо тэднийг гэрэл болон оптогенетикийн чиглэлээрх анхдагч судалгаагаар “мэдрэлийн эсийн молекулын унтраалга”-ыг нээж, тархины үйл ажиллагааг ойлгоход түүхэн ахиц гаргасныг өндрөөр үнэлсэн байна.
Оптогенетик ба шинжлэх ухааны ач холбогдол
Оптогенетик нь гэрлийн тусламжтайгаар тархины тодорхой мэдрэлийн эсийг идэвхжүүлэх эсвэл идэвхгүй болгох дэвшилтэт арга юм. Энэхүү нээлтийн дүнд суралцах, айх, донтох болон хөдөлгөөн хийх зэрэг процессуудад тархины аль хэсгийн эсүүд хэрхэн оролцдогийг нарийн судлах боломж бүрэлджээ. Түүнчлэн уг технологийг цаашид сонсголын суулгацыг сайжруулж, сонсголын мэдрэлийг илүү нарийвчлалтай өдөөхөд ашиглахаар төлөвлөж байна.
Лауреатуудын тухай ба Нобелийн долоо хоногийн хуваарь
Шагналтнууд болон Нобелийн өдрүүдийн эргэн тойрон дахь онцлох тоо баримтуудыг нэгтгэвэл:
- Нобелийн лауреатууд: АНУ-ын Стэнфордын их сургуулийн профессор Карл Дайссерот (54 нас), Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн профессор Петер Хегеманн (71 нас), Вюрцбургийн их сургуулийн профессор Георг Нагель (73 нас) нар тус шагналыг хуваан хүртэнэ.
- Шагналын сан ба гардуулах өдөр: Эрдэмтэд нийт 12 сая швед крон (ойролцоогоор 1.2 сая ам.доллар)-ыг хувааж авах бөгөөд шагналыг Альфред Нобелийн нас барсан өдөр буюу 12 дугаар сарын 10-нд гардуулна.
- Дараагийн шагналууд: Анагаах ухааны салбарын дараа Физик, Хими, Утга зохиолын шагналтнуудыг зарлана.
- Энх тайвны шагнал: Хамгийн их анхаарал татдаг Нобелийн Энх тайвны шагналыг энэ баасан гарагт (2026.10.09) Шведийн Стокгольмд бус Норвегийн Осло хотод олон нийтэд зарлах юм.
