Марсын газрын гүнд Нарны аймгийн хамгийн томд тооцогдох боломжтой агуйн сүлжээ нуугдаж байж магадгүй гэж эрдэмтэд үзэж байна. Тиймээс судлаачид тийш хэрхэн хүрч, яаж судлах талаар шинэ арга зам боловсруулж эхэлжээ. Шинэ концепц нь ердийн марсоход бус, бөмбөлөг хэлбэрийн робот болон багваахайн үрнээс санаа авсан мянга мянган бичил дроны хослолыг ашиглах санаанд тулгуурлаж байна.
Марсын доорх лавын аварга хонгилууд
Дэлхий дээр лавын агуй нь галт уул дэлбэрсний дараа үүсдэг. Халуун лавын урсгал гадна талаасаа хөрч хатуурах үед дотор нь хоосон хонгил үлдэж, улмаар газар доорх урт агуйнууд бий болдог байна.
Ийм бүтэц Калифорнид ч бий бөгөөд зарим лавын агуй нь хүн алхаж ороход хангалттай том хэмжээтэй байдаг. Харин Марсын хувьд энэ төрлийн бүтэц илүү өргөн, илүү аварга байж болзошгүй юм.
Судалгаагаар Улаан нарт гараг дээр олон сая жилийн өмнө галт уулын идэвхжил хүчтэй өрнөж байсныг тогтоожээ. Тэр үеийн галт уулын үйл ажиллагааны улмаас асар том лавын хоолойнууд буюу газар доорх хонгилууд үүссэн байх магадлалтай. Эрдэмтдийн тооцоогоор эдгээр хонгил 1200 гаруй километр үргэлжилж болох бөгөөд энэ нь Нарны аймаг дахь хамгийн том газар доорх хоосон орон зайн системүүдийн нэг байж мэднэ.
Сонгодог марсоходууд яагаад хүрэлцэхгүй вэ
Гол асуудал нь ийм агуйг өнөөгийн уламжлалт марсоходуудаар судлахад бараг боломжгүйд оршиж байна. Curiosity, Perseverance зэрэг хамгийн орчин үеийн аппаратууд хүртэл жижиг автобусны хэмжээтэй тул нарийн, хязгаарлагдмал агуйн амсраар орж чадахгүй.
Үүнээс гадна Марсын орчин техник хэрэгсэлд амаргүй. Хүчтэй салхи, тоосон шуурга нь төхөөрөмжийг гэмтээх, навигацийг хүндрүүлэх, мэдрэгчүүдийн ажиллагаанд саад учруулах эрсдэлтэй. Иймээс инженерүүд Марсын агуйг судлахын тулд огт өөр, илүү уян хатан шийдэл хайж байна.
“Багваахай дрон” гэх шинэ санаа
Энэ чиглэлийн нэг сонирхолтой шийдэл нь “dandelion drones” буюу “багваахай дрон” хэмээх концепц юм. Уг санааг New Mexico Tech-ийн судлаач Мостафа Хассаналианаар ахлуулсан баг дэвшүүлжээ.
Энэхүү концепц нь биомимикри буюу байгалийн шийдлийг инженерчлэлд дуурайн ашиглах зарчимд суурилсан байна. Судлаачид эхлээд мокрица буюу аюул мэдрэхэд биеэ бөмбөлөг болгон хумидаг амьтнаас санаа авсан бөмбөлөг хэлбэрийн робот ашиглахыг санал болгожээ.
Энэ төхөөрөмжийг агуйн таазанд үүссэн нүхээр доош буулгаж, шүхрийн тусламжтайгаар агуйн ёроолд хүргэхээр тооцоолсон байна.
Бөмбөлөг робот мянга мянган бичил дрон тээвэрлэнэ
Роботын дотор мянга мянган жижиг дрон байрлах аж. Бөмбөлөг хэлбэрийн “тээвэрлэгч” агуйн ёроолд хүрсний дараа эдгээр бичил төхөөрөмжийг гадагш гаргана.
Дараа нь жижиг дронууд Марсын салхины урсгалд хөтлөгдөн агуйн дотор тархах юм. Тэд багваахайн үр шиг агаараар зөөгдөж, хонгилуудын гүн рүү нэвтрэн, мэдээлэл цуглуулж, газар доорх бүтцийн зураглал гаргах боломжтой гэж судлаачид үзэж байна.
Ийм арга нь лавын аварга хонгилыг судлах хамгийн том бэрхшээлийг шийдэхэд чиглэжээ. Өөрөөр хэлбэл, хүнд техник оруулах боломжгүй өргөн уудам, нарийн төвөгтэй орон зайг олон жижиг төхөөрөмжөөр зэрэг судлах боломж бүрдэх юм.
Марсын судалгааны арга барил өөрчлөгдөж магадгүй
Хэрэв энэ концепц бодитоор хэрэгжвэл Марсыг судлах уламжлалт арга барилд том өөрчлөлт авчрах боломжтой. Нэг том марсоход илгээхийн оронд эрдэмтэд олон тооны бие даасан бичил төхөөрөмжийн “сүрэг” ашиглах юм.
Эдгээр төхөөрөмж нь хоорондоо мэдээлэл солилцож, нэг төрлийн ухаалаг тархсан систем шиг ажиллах боломжтой. Ингэснээр Марсын газрын гадаргаас доорх ертөнцийг өмнө нь байгаагүй нарийвчлалтай судлах нөхцөл бүрдэж мэднэ.
Магадгүй хүн төрөлхтөн өөр гарагийн газрын гүн дэх нууцлаг ертөнц рүү анх удаа ингэж өнгийх боломжтой болох юм.
