NASA ирээдүйн Сар, Ангараг руу хийх нислэгүүдэд чухал үүрэгтэй шинэ технологийг туршихаар бэлтгэж байна. LOXSAT нэртэй шинэ хиймэл дагуулын гол зорилго нь маш хүйтэн пуужингийн түлшийг сансарт хадгалах, дамжуулах боломжийг шалгах юм.
Хэрэв туршилт амжилттай болбол ирээдүйд сансрын тойрог замд жинхэнэ “сансрын шатахуун түгээх станц” байгуулах боломж нээгдэнэ. Ийм станцуудаас сансрын хөлгүүд алсын аялалд гарахын өмнө түлшээ нөхөх боломжтой болно.
LOXSAT буюу Liquid Oxygen Flight Demonstration нь шингэн хүчилтөрөгчтэй ажиллах зориулалттай. Шингэн хүчилтөрөгч нь орчин үеийн пуужингийн түлшний үндсэн бүрэлдэхүүнүүдийн нэг боловч сансарт удаан хадгалах нь маш төвөгтэй. Учир нь температур бага зэрэг нэмэгдэхэд хүртэл уурших эрсдэлтэй.
Дэлхий дээр ийм асуудлыг тусгай криоген системээр шийддэг. Харин бичил таталцлын орчинд түлшийг тогтвортой хадгалах, дамжуулах нь илүү хэцүү. Тиймээс NASA шингэн хүчилтөрөгч тойрог замд хэрхэн ажиллах, сансрын аппаратуудын хооронд аюулгүй дамжуулах боломжтой эсэхийг шалгах гэж байна.
LOXSAT 2026 оны зун хөөрнө
LOXSAT хиймэл дагуулыг 2026 оны зун дэлхийн нам тойрог замд гаргахаар төлөвлөжээ. Хөөргөлтийг Rocket Lab Electron пуужингаар Шинэ Зеландаас хийх юм.
Төхөөрөмж Photon платформ ашиглах бөгөөд сансарт есөн сарын турш ажиллана. Энэ хугацаанд инженерүүд криоген түлш удирдах системийн 11 өөр бүрэлдэхүүн хэсгийг туршиж, ирээдүйн том хэмжээний тойрог замын түлш хадгалах байгууламжид хэрэгтэй мэдээлэл цуглуулах аж.
Сар, Ангараг руу нисэхэд яагаад чухал вэ
Алсын сансрын нислэгт нэг хөөргөлтөөр хангалттай хэмжээний түлш авч гарах нь маш хүндрэлтэй. Тиймээс NASA сансрын хөлгийг хэсэгчлэн түлштэй хөөргөж, дараа нь тойрог замд түлшийг нь нөхөх хувилбарыг судалж байна.
Энэ технологи Artemis хөтөлбөрт онцгой ач холбогдолтой. Уг хөтөлбөрийн зорилго нь хүмүүсийг Сар руу буцаан хүргэхээс гадна тэнд урт хугацааны оршин тогтнол бий болгох юм. Ирээдүйд ижил технологи Ангараг руу хийх экспедицийн үндэс болж магадгүй.
NASA-гийн Artemis хөтөлбөрт сонгосон хоёр сарны буулгагч модуль криоген түлш ашигладаг. SpaceX-ийн Starship шингэн хүчилтөрөгч болон метан хэрэглэдэг бол Blue Origin-ийн Blue Moon модуль шингэн хүчилтөрөгч, устөрөгч ашигладаг.
Иймээс түлшийг удаан хугацаанд хадгалах, тойрог замд дахин цэнэглэх боломж нь хоёр системийн хувьд чухал нөхцөл юм. LOXSAT энэ технологийг бодит нөхцөлд турших анхны чухал алхмуудын нэг болж байна.
NASA ирээдүйн түлшний агуулахуудыг сансрын шатахуун түгээх станцтай зүйрлэж байна. Ийм дэд бүтэц бий болсноор зөвхөн Сар руу хүн буулгаад зогсохгүй Ангараг болон Нарны аймгийн алслагдсан биетүүд рүү хийх томоохон аяллуудыг бэлтгэх боломжтой болно.
LOXSAT амжилттай ажиллавал тойрог замд түлш цэнэглэх санаа ирээдүйн сансрын аяллын стандарт хэсэг болох зам нээгдэнэ.
